مدرسه فمینیستی: كتاب « جنسيت در زندگي روزمره» نوشته ماري هولمز استاد جامعه شناسي دانشگاه فليندرز استراليا است كه توسط محمد مهدي لبيبي ترجمه شده و نشر افكار آن را منتشر كرده است .

اين كتاب كه در بردارنده مقدمه دكتر ناصر فكوهي در ترجمه فارسي نيز هست ؛ شامل شش فصل « مردبودن و زن بودن تنها تفاوت جسمي » ، « يادگيري جنسيت و رفتار مطابق با آن در زندگي روزمره » ، « روابط جنسيتي در زندگي روزمره » ، « مقاومت در برابر جنسيت در زندگي روزمره » ، « آينده جنسيت » و « جمع بندي » است . تمامي شش فصل كتاب با داشتن يك مقدمه به گونه اي مبسوط به موضوع اصلي فصل پرداخته و با ارائه خلاصه در انتهاي بخش ، مباحث جزئي فصل را مورد اشاره مجدد قرار داده است . هولمز با نگاه يك منتقد به مباحث مشروحه در كتاب به واقعيات بس جالبي در سراسر نوشته خود اشاره كرده و با ارائه مصداقهاي مختلف در سراسر كتاب به تشريح اين واقعيات جامعه شناختي در زندگي روزمره مي پردازد.

از جمله مفاهيم قابل تامل و جالبي كه در كتاب مورد اشاره قرار گرفته طرح « دنياي آبي و صورتي » است. او بدون اينكه قصد ارزش گذاري اين شرايط را داشته باشد به تشريح ريشه هاي جامعه شناختي اين طرح مي پردازدو نشان مي دهد كه همه ما با يادگيريهاي اجتماعي در زندگي روزمره مان از شروع كودكي تا زمان بزرگسالي ؛ در حال آموختن اين مسئله هستيم كه دنياي دخترانه را صورتي رنگ ببينيم و دنياي پسرانه را آبي .

نگاه منتقد اما تقريبا" خوش بينانه مولف به گونه اي در سراسر اثر او جاري است كه حتي به نام ايران نيز اشاره مي كند و از ورود پرتعداد و موفق دختران ايراني به عرصه آموزش عالي و دانشگاهي به عنوان يك تحول مثبت ياد مي كند و اميدوارانه اين تحول را شاهدي براي گسترش بيشتر برابري بين دختران و پسران مي داند.

استفاده از تعابير قابل بحثي چون « پدرسالاري خصوصي » و تغيير آن به « پدرسالاري عمومي » توسط هولمز جاي تامل و انديشه دارد. او معتقد است تغيير دنياي فعاليت زنان از چارچوب خانه به محيطهاي كاري و تجاري هر چند دربردارنده امتيازاتي براي قشر زنان بوده است اما نبايد از نظر دور داشت كه روابط قدرت در جامعه و سلسله مراتب آن همچنان مردانه است و زنان با تغيير در محيطهاي زندگي روزمره خود از خانه به بازار كار ؛ در واقع از يك نظام « پدرسالاري خصوصي » به وادي يك نظام « پدرسالاري عمومي » گام نهاده اند. به زعم او مردان قدرتمند در اين شرايط از پدران ، همسران و بعضا" برادران به قالب روسا، بالادستها و بعضا" ساير همكاران مرد درآمده اند و اين امر مي تواند نوعي تغيير شكل توزيع قدرت در جامعه و زندگي زنان باشد و نه تغيير ماهوي آن.

ماري هولمز از تغييرات رفتاري سخن مي گويد كه به سرعت در بسياري از جوامع و كشورهاي مختلف رخ داده است. از جامعه زمان ويكتوريا و سنتهاي آن مثالهاي متعدد فردي و اجتماعي مي آورد و نشان مي دهد كه رفتارهاي بسياري چه از جانب مردان و چه از جانب نظام ارزشي جامعه دچار تغييرات بسيار مثبت به نفع زنان و موقعيت فردي و اجتماعي آنان شده است.

او به مبهم شدن مرزهاي جنسيتي در اثر رشد و گسترش استفاده از تكنولوژي و همچنين قدرت زنان در به كارگيري اين فناوري در كنترل سرنوشت زندگي خانوادگي اشاره مي كند اما در نهايت خوانندگان را به سمت اين انديشه سوق مي دهد كه تكنولوژي تنها قادر است مرزهاي جنسيتي و تفاوتهاي زن و مرد را كمرنگ و مبهم كند اما در نهايت قادر به از بين بردن و محو كردن كامل مرزهاي جنسيتي و به تبع آن ريشه كني كلي تبعيض هاي جنسيتي نخواهد بود.

نويسنده در فصل « آينده جنسيت » به تفصيل ، به بحث آينده مرزهاي جنسيتي مي پردازد و از دو ديدگاه مهم در اين زمينه يعني 1- درهم ريختگي مرزهاي جنسيتي 2- تقويت مرزهاي جنسيتي ياد مي كند و با توضيح نظريات جامعه شناسان برجسته اي چون كنت، مارتينيو، دوركيم و ماركس به دنبال نشان دادن تاثيرپذيري تفاوتهاي طبيعي زنان و مردان از پيشرفتهاي زندگي بشر است. او خود استدلال مي كند كه دنياي آينده ؛ دنياي تفكر و قدرت رهبري است و رشد عقلانيت و آگاهي عاملي است كه مي تواند تقسيم بندي هاي جنسي را پشت سر بگذارد. هرچند اين ديدگاه به نظرات هاراوي بسيار نزديك است اما در واقع نشانگر همان نگاه خوش بينانه هولمز در خصوص كاهش تبعيض هاي نارواي جنسيتي و آينده اي برابرتر و روشن تر براي زنان جهان در اثر استفاده از تكنولوژي و فناوري است.

ترجمه محكم و در عين حال روان فارسي كتاب؛ عامل مهمي در فهم آسانتر ديدگاههاي ماري هولمز است. امتيازاتي همچون وجود نمايه و ليست كامل منابع كتاب در انتهاي ترجمه فارسي نيز شرايط خوبي را براي تسلط هر چه بيشتر خواننده بر مباحث مطروحه در كتاب فراهم آورده است. همه اين امتيازات چه در تاليف و چه در ترجمه، كتاب « جنسيت در زندگي روزمره » را به اثري ارزشمند در زمينه جامعه شناسي جنسيت تبديل كرده به گونه اي كه به نظر مي رسد مطالعه اين كتاب مي تواند به بسياري از سوالات تخصصي در زمينه جنسيت و مباحث مربوط به آن پاسخهاي علمي و قانع كننده اي ارائه نمايد.

توضیح:
 گزارش سارا آرین مهر از جلسه نقد کتاب «جنسیت در زندگی روزمره» با حضور مترجم کتاب و دکتر شهلا اعزازی را نیز می توانید در لینک زیر بخوانید:

«نظم جنسیتی» ساخته اجتماع است پس می تواند صورت های دیگری هم پیدا کند