صفحه اصلی   

        کلوپ نسوان   

        کافه مونث   

        مشق هفته   

        روزنامه دیواری   

        کتابهای اینترنتی مدرسه    

        صفحه فیس بوک مدرسه   

        کانال یوتیوپ مدرسه   

        همگرایی جنبش زنان در انتخابات   

        لایحه ضد خانواده   

        کمپین یک میلیون امضا   

        8 مارس    

        22 خرداد    

        مبصر کلاس   

        دردسر جنسیت   

        چالش ماه   

        اخبار   

        English    

  اینترنت مدرسه فمینیستی

 

      کلوپ نسوان....  
 

علم و زنان مسلمان در قرن های 6 تا 13 میلادی

دکتر جمیله عابد* / ترجمه فاطمه مسجدی-22 مرداد 1389

مدرسه فمینیستی: اطلاعاتِ کمابیش مفصلي درباره زنان برجسته پیامبر و اهل بيت ص بجا مانده است. گزارش های تاریخی فراوانی در مورد زنان اهل حدیث، فقیه و عارف در نسل های بعدی و پس از گسترش اسلام و قرون بعد از آن به دست ما رسیده است، اما به آسانی نمی توان تشخیص داد که کدام یک از این دستاوردها، حاصل تحقیقاتِ زنان مُحقق است. آیا آنها فقط همان دانسته هایی را که از پیشینیان به ایشان منتقل شده بود به نسلِ بعدی انتقال دادند؟ يا این که شخصا برای دستیابی بیشتر به منابع علمی و پدیده های طبیعی و دلایلِ آن کوشش کرده اند؟ و آيا به دنبال تاثيرات احتمالي تحقيقات علمي خود بودند؟

اولین و مهمترين مثال از زنان پيشرو اهل بيت، حضرتِ فاطمه زهرا ( ع) است. ما با اطمينان كامل مي توانيم ادعا كنیم كه زنان به دنبال دستیابی به علوم بودند و آن را در زمينه تعليم و تربيت و آموزش و ديگر شکل های مشاغلِ تخصصی بكار بردند.

جدای از علومِ مذهبی، این مهم کمتر مورد توجه قرار گرفته است که زنان مسلمان سهم با ارزشی در تولید دانش طبیعی و زمينه فعالیت های عملی خودشان داشته اند. با این حال ما در باره زنان عارف در قلمرو اسلام از مسلمانان اسپانیا تا آسیای مرکزی که در حوزه آموزش و امور اجتماعی فعال بودند، آگاهی هایی داریم.

به جز چند جلد دائره المعارف، منابع تاریخی موجود که قادر باشند به پرسش های ما در باره فعالیت های زنان محقق پاسخ دهند، بسیار ناکافی هستند. چرا که مورخان بیشتر تاکیدشان بر شرح حال افراد برجسته بوده است تا شرح دشواری مطالعات شان در مسیر پژوهش هایی که منتج به برجسته شدن آنها گردیده است، به ویژه در باره زنان آن دوره ، چرا که آنها از اواخر دوره عباسی به تدریج از زندگی اجتماعی کنار زده شدند. با این حال، نشانه هایی در موضوع فعالیت های پژوهشی انجام شده به دست زنان مسلمان فرهیخته در تاریخ اسلام تا قرن 13 میلادی وجود دارد. هدفِ این مقاله روشن کردن تلاش های علمی زنان یاد شده است.

زنان روشنفکر در دوره عظمت فرهنگ اسلامی

اگر ما بر پژوهش، آموزش و یادگیری آنچه امروزه با عناوینِ علوم طبیعی و انسانی نامگذاری شده اند، تمرکز کنیم، درمی یابیم که مهم ترین دستاوردهای فرهنگی را مردان و زنان دانشمندِ مسلمان در قرون 8 تا 13م. تولید کردند. در آن دوران که به قرون وسطی در اروپا مشهور شده است؛ در شرقِ اسلامی، آموزش ابتدايي و متوسطه از سويِ زنان و مردان به عمل مي آمد و بیشتر این آموزش ها غیررسمی بود که در خانه های شخصی افراد و مساجد انجام می شد. در حالی که آموزش در مدارسِ عالی زیر نظر حکومت بود مانندِ بیت الحكمه در قرون 8 و 9 میلادی در بغداد. موسسات تحصیلات عالی مانندِ بیت الحکمه در بغداد و نظامیه ها در شهرهای گوناگون زیر نظر حکومت قرار داشتند، اساسا برای مردان در نظر گرفته شده بودند و زنان غالباً در مکان های خصوصی آموزش می ديدند. کیفیت های آموزشی زنان در آن دوران به صورت برابر مورد شناسایی قرار می گرفت و منابع تاریخی نمایانگرِ هیچ موضع گیریِ منفی ای در ارزیابی از توانایی آنان نیستند، در عین حال در منابعی از مواعظ زنان در فضاهای عمومی یاد می شود. علاوه بر علومِ دینی، توانایی زنان سخنور همچنین در تاریخ، ادبیات، زبان و قواعدِ عربی و تا حدودی در فلسفه همراه با منطق و اخلاق مورد قبول قرار گرفته بود.
سكينه بن




    English    فیس بوک     تماس با ما    درباره ما    اخبار    بخش های پیشین سایت    روزنامه دیواری    مبصر کلاس    مشق هفته    ویدئو - گزارش ها    کافه مونث    کتاب های اینترنتی مدرسه    کلوپ نسوان