گزارش کامل از پرونده نوجوانان محکوم به اعدام (بخش نخست)

کمیته گزارشگران حقوق بشر: علی رغم اعلام دستگاه قضایی مبنی بر عدم صدور حکم اعدام، برای افراد زیر 18 سال سخنگوی قوه قضائیه در روزهای گذشته اعلام کرد که افراد دارای حکم قصاص که پیش تر محکوم به اعدام شده اند، به منوال سابق حکمشان اجرا خواهد شد.

طبق آخرین بررسی های انجام یافته، هم اکنون حداقل 110 نفر در زندان های ایران به دلیل جرایمی که پیش از 18 سالگی مرتکب شده اند، زیر حکم اعدام به سر می برند.

گزارش زیر، که در 3 بخش تنظیم شده است، به بررسی پرونده های تعدادی از نوجوانان محکوم به اعدام می پردازد.

با سپاس فراوان از آقای محمد مصطفایی وکیل تعدادی از نوجوانان محکوم به اعدام

1 - امیر امرالهی:

امیر امرالهی در تاريخ 28/8/1384 در سن پانزده سالگی، هنگامی که به همراه دو نفر از دوستان خود، به نام‌های حسن محمدي و علي سلماني در مقابل نانوايي واقع در خيابان آزادگان شيراز ایستاده بود، به صورت اتفاقي با محسن كاظمي، مقتول و دوستش جواد وزيري برخود نمود. با مشاهده یکديگر و بحث ها و مشاجرات لفظي ، بين آنها درگيري ايجاد می‌شود . امیربه قصد ميانجيگري وارد معركه شده و چون علي سلماني چاقو به همراه داشته آنرا می گیرد تا در صورت نياز از خود دفاع كند و مهاجمين را بترساند. مقتول بدون هيچ دليلي امیر را مورد ضرب قرار می دهد و به گونه‌ای وی را تحريك می‌كند . امیر چاقو را به وی نشان می‌دهد تا او را بترساند اما مقتول سماجت به خرج داده و منازعه را ترک نمي‌كند، در این حال، امیر با مقتول درگیر شده و چاقو به سمت راست سينه محسن اصابت می کند . امیر به دلیل هراس از بازداشت به همراه دوستانش فرار می‌کند، اما در همان روز موضوع را با پدرش در میان گذارده و خود را تحويل قانون می دهد.

از آنجا که وضعيت مالي و معيشتي امیر و خانواده اش به گونه اي نبود كه بتوانند از وكلاي حرفه اي دادگستري و متخصص در امور جنایی استفاده كنند، متكي به وكيل تسخيري شدند كه وكيل ايشان به دليل كهولت سن و بيماري نتوانست موارد ابهام‌آور و شبهه‌ات پرونده را به درستي مطرح نمايد. چرا كه وضعيت روحي و رواني امیر به گونه اي است كه در برخي از مواقع تعادل رواني خود را از دست داده و اعمالي انجام مي دهد كه در حيطه اختيارش نيست، بنابراين لازم و ضروري بود كه امیر از سوی پزشکی قانوني مورد معاينه قرار گرفته و پيرامون جنون وی كه به صورت آنی عارض می‌شود، اظهار نظر صورت گیرد. مضافا به اينكه زماني كه امیر در زندان نظام بود به دليل بيماري رواني از قرصهاي آرام بخش قوي استفاده مي كرد كه پرونده پزشكي وی موجود است، ولي متاسفانه به اين نكته مهم نيز هيچگونه توجهي نشد.

نظر يكي از مستشاران شعبه 5 دادگاه كيفري استان در خصوص این پرونده جای تامل دارد، ایشان عنوان داشتند که امیر در زمان وقوع جرم تنها 16 سال سن داشته و قدرت درك و فهم وی به گونه اي نبود كه بتواند در برابر برخي مسائل بوجود آمده خود را كنترل كند بنابراين شايسته است وی را به پزشكي قانوني معرفي نموده، تا پزشكان متخصص تشخيص دهند كه آيا امیر در زمان ارتكاب جرم بالغ بوده است يا خير. چرا كه در هيچ کجاي قانون مجازات اسلامي، سن مسئوليت كيفري مشخص نشده و به بلوغ شرعي اكتفا شده است و در مواد ديگري از قانون به رافعيت مسئوليت كيفري نابالغ اشاره شده است كه تفسير به نفع م