سکینه آشتیانی تنها یک متهم نیست

آزاده دواچی - 23 مرداد 1389

مدرسه ی فمینیستی : موضوع پرونده ی سکینه محمدی آشتیانی ، زن محکوم به سنگسار ؛ ماههاست که به یکی از مباحث داغ رسانه ها مبدل شده است . در اینجا قصد ندارم که در مورد عملکرد درست و یا غلط این رسانه ها صحبت کنم، اما از موضوع پرونده ی زنی صحبت می کنم که همه ی نهادهای بین المللی برای نجات جانش تلاش کرده اند و تلاش هم می کنند با این حال موضوع پرونده ی او هنوز مبهم و نامشخص است . با اینکه حکم سنگسار او لغو شد ، اما این حکم از سنگسار به اعدام تغییر پیدا کرد و چند روز پیش خانم آشتیانی دریک مصاحبه ی تلویزیونی حاضر شد و با زبان دیگری لب به اعتراف گشود و در مورد جرم خودش صحبت کرد . همه ی این اتفاقات در مورد سرنوشت یک زن به اصطلاح متهم رخ می دهد، سکینه محمدی آشتیانی، که حتی نمی تواند به فارسی به خوبی صحبت کند وصاحب دو فرزند است . در تمام این مدت که اخبار مربوط به سنگسار او را پیگیری می کردم می دیدم که همه ی دنیا در تلاش است تا جلو ی این حکم را بگیرد با این حال برای خود من هنوز ابهامات زیادی در پرونده ی او وجود دارد وقتی سخنانش را با صدای دیگری شنیدم با خود گفتم آیا کسی با خودش اندیشیده که چرا این زن این چنین قربانی خشونت و قدرت مردسالارنهادینه ی اجتماعی گشته و دلیل آن چه بوده است .

سکینه آشتیانی به جرم شراکت در قتل و داشتن روابط نامشروع متحمل حبس وضربات شلاق شده است .اما دوباره توسط یک هیئت پنج نفره قضات محاکمه شده و سه نفر از این پنج نفر حکم به سنگسار او را می دهند . هنوزمشخص نیست که چرا این حکم تغییر می کند . مشخص نیست که چرا بعد از صدور حکم اولیه دوباره حکم سنگسار می گیرد . اصلا آیا این اتهام او اثبات شده است یا نه؟ با همه ی اینها، سؤال باید اینجا مطرح شود که دلیل این کار واقعا چه بوده است؟ ایا او پس از داشتن یک زندگی موفق دست به این کار زده است ؟ اصلا خود او تحت حمایت همسرش بوده یا اینکه درمعرض خشونت خانگی قرار داشته است ؟ و انبوهی از این پرسش ها که به ذهن اکثر زنان ایرانی خطور می کند.

باید گفت که سکینه از دو سو قربانی شده است : هم قربانی چرخه ی قدرت مردسالاری در خانواده که به خصوص در خانواده های سنتی نهادینه تر است، و هم در اجتماع و درسطح بین المللی . در مورد چرخه ی خشونت خانواده باید گفت که در ایران هر زنی که ارتباطی با مردی داشته باشد بدون در نظر گرفتن توجیه و یا توضیح شرایط و ناگزیری او، از لحاظ شرعی محاکمه می شود .

اما در مورد سکینه به نظر می رسد که او ابزاری برای سوء استفاده قدرت مردسالار تبدیل شده است. حتی در مصاحبه ا ی که پخش شد اعتراف می کند که گول خورده است اما موارد ابهام پرونده ی او به همین جا ختم نمی شود . مردی که با همکاری سکینه شوهر او را به قتل می رساند تنها حکم زندان می گیرد اما حکم سکینه بعد از مدتی به سنگسار مبدل می شود .دلیل اینکه چگونه این حکم تغییر کرده است هم مشخص نیست ، با همه ی اینها سکینه اشتیانی جلو دوربین با لهجه ای ترکی ظاهر می شود. او یک قربانی خشونت بوده است و تحت آزار روحی و جسمی قرار گرفته است ، سکینه یک مجرم عادی نیست درواقع جرم او زیستن در جامعه ای تماما سلطه گرا و مردسالار است که قربانی اش را عموما از میان زنان می کند . اما رویکرد دیگر ی که در مورد پرونده ی او مطرح است ابزار ساختن از او برای جولان دادن قدرت بین المللی و قدرت حکومتی است . ا