نود سالگی باشکوه

مختصری درباره «ستاره فرمانفرماییان»، پیشگام مددکاری نوین و تنظیم خانواده در ایران - 29 دی 1389

مدرسه فمینیستی (نوشین احمدی خراسانی): امسال ستاره فرمانفرماییان 90 ساله شده است. تاریخ تولد دقیق ایشان، مشخص نیست اما آن‌‌‌چه از گفته مادرش برمی‌‌‌آید تولدش «یکی دو ماه پیش از فتح تهران توسط رضاخان سردارسپه، در 3 اسفند 1299» بوده است، بنابراین احتمالا او در زمستان 1299 به دنیا آمده است و در زمستان امسال یعنی در این دی ماه سال 1389 خورشیدی، ستاره خانم 90 ساله می‌‌‌شود، و از همین رو ما در مدرسه فمینیستی بر آن شدیم که به مناسبت 90 سالگی باشکوه این بانوی برجسته و ایثارگر جنبش زنان، در حد امکانات و بضاعت‌‌مان، در قالب : انتشار مقاله، شرح بیوگرافی، و مصاحبه (به شکل نوشتاری و نیز به صورت فایل صوتی و انتشار آن در بخش یوتیوپ سایت مدرسه) نسل جدید فعالان جنبش زنان را با گوشه‌‌‌ای از خدمات این زن بزرگ ایرانی آشنا سازیم. بی‌‌‌شک ابعاد زندگی و فعالیت‌‌های درخشان او در این مختصر تلاش ما مدرسه‌‌‌ای‌‌‌ها خلاصه نمی‌‌‌شود.

شرح حال مختصر ستاره فرمانفرماییان

ستاره فرمانفرماییان به سال 1299 خورشیدی در شیراز به دنیا آمد. پدرش مرحوم «شاهزاده عبدالحسین میرزا فرمانفرما» یکی از نواده‌‌‌های سلسله قاجار بود. در طول زندگی نودساله‌‌‌ی ستاره، دو سلسله پادشاهی منقرض شدند، یکی سلسله‌‌‌ی قاجاریه و دیگری سلسله پهلوی، و سقوط هر دوی این خانواده‌‌‌های سلطنتی، در زندگی این زن، تاثیرات مهمی بر جای نهاد. اولی ، پدرش را از مقامات حکومتی خلع کرد و دومی به زندانی شدن خودش و مهاجرت همیشگی‌‌‌اش از ایران منجر شد.

ستاره فرمانفرماییان، یکی دو ماهه بود که خانواده‌‌‌اش از شیراز به تهران آمدند. وی تا سنین نوجوانی در حرمسرایی شامل مادران و فرزاندان شازده عبدالحسین فرمانفرما، زندگی کرد تا این که طی ماه ها سختی و رنج فراوان و به رغم مخالفت بزرگان خانواده، برای ادامه تحصیل به ایالات متحد آمریکا رفت و در آنجا طی 10 سال اقامت، ابتدا در رشته جامعه‌‌‌شناسی لیسانس گرفت و سپس در رشته مددکاری اجتماعی، ادامه تحصیل داد و در بین سال ها 1944 تا 1954 میلادی در دانشگاه شیکاگو در زمینه حقوق خانواده و کودکان مطالعه و کار کرد. پس از آن به ایران بازگشت و از آن زمان خدمات مهمی را به کشورمان ایران ارائه داد از جمله : در سال 1337 ستاره فرمانفرماییان توانست «مدرسه عالی مددکاری اجتماعی تهران» را تاسیس کند. همچنین تربیت نسل اول مددکاران اجتماعی در ایران، تاسیس انجمن «تنظیم خانواده» و تاسیس «مراکز رفاه»، همه و همه از یادمانهای ستاره فرمانفرمائیان است. افزون بر این موارد، وی همچنین تلاش و کوششی آگاهانه و بی‌‌‌وقفه در جهت اصلاح قوانین و حقوقی که زنان و خانواده را دچار آسیب‌‌های بسیاری می‌‌کرد، به کمک همفکران خود به پیش می‌‌‌برد از جمله بالا رفتن سن ازدواج دختران، در پی تلاش‌‌‌های شبانه روزی ستاره فرمانفرماییان و دیگر کنشگران جنبش زنان ایران همچون مهرانگیز منوچهریان، مهرانگیز دولتشاهی، و ... اتفاق افتاد.

پس از انقلاب، او را دستگیر کردند، اما وی در نهایت ناچار به آمریکا مهاجرت کرد و از آن سال تاکنون در آنجا زندگی و به کار مقدس مددکاری مشغول است. ستاره فرمانفرماییان داستان زندگی‌‌‌اش را به زبانی همه‌‌‌فهم و شیرین در کتابی که به سال 1993 میل