زندگی تابناک فرانک فرید و مرگ تدریجی دریاچه ارومیه

آمنه کرمی - 14 دی 1391

مدرسه فمینیستی: «فرانک فرید»، نویسنده، مترجم، از مدافعین حقوق زنان ایرانی، از اعضای بنیانگزار کمپین یک میلیون امضاء و همگرایی جنبش زنان برای طرح مطالبات در فضای انتخابات، روز 12 شهریور 1390، در سه راه امین شهر تبریز به هنگام خرید، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. خانم فرانک فرید را می توان به جرأت، یکی از زنان مقاوم ، سخت کوش، و به معنای واقعی کلمه از «خادمین فرهنگ» این سرزمین نامید که در فضای امنیتی شده ناشی از اعتراضات مردمی به خشک شدن دریاچه اورمیه (که واقعا یک موضوع ملی و به همه ایرانیان مربوط می شود)، و متعاقب موج وسیع اما بی دلیلِ دستگیریهای اخیر در آذربایجان، جزو صدها نفری است که این روزها زندان تبریز از حضور ناخواسته شان، جای سوزن انداختن نیست. در صورتی که باید مسئولین به جای این همه بازداشت های بی رویه، در صدا و سیما حاضر شوند و به خاطر کم کاری و بی برنامگی شان که به فاجعه ملی خشک شدن دریاچه ارومیه دارد منجر می شود از ملت ایران و بویژه از مردم آذربایجان عذرخواهی نمایند.

نگاهی به زندگی فرانک فرید، زنی برجسته در تاریخ معاصر جنبش زنان آذربایجان

نیم قرن پیش به هنگام تولد خانم فرانک فرید در مردادماه 1340 در تبریز، فضای این شهر مثل فضای تهران، ملتهب بود. شور و حال دیگری که بیشتر شامل حال زنان مساوات طلب می شد در این شهر برپا بود. فرهیختگان آذربایجان و مدافعین «حق رأی» برای زنان، بسیج شده بودند و شب و روز تلاش می کردند تا افکار عمومی را برای به کرسی نشاندن این حق مسلم برای زنان و داشتن حق رأی برای آنان در مجلس شورای ملی، به تصویب برسانند. وقتی فرانک یک ساله می شود بالاخره «حق رأی» برای زنان ایران، در مجلس شورای ملی به تصویب می رسد.

فرانک فرید که در آستانه انقلاب دختری جوان و سرشار از انرژی و شور عدالت خواهی است در سال 1358 دیپلم پایان دوره متوسطه اش را با نمره های عالی از دبیرستان اخذ می کند و با ورود به دانشگاه سراسری تبریز، سرآخر در سال 1361 (چهار پس از انقلاب) ازدواج می کند. ولیکن ازدواج فرانک خانم باعث نمی شود که او نیز همچون بسیاری از دختران ازدواج کرده، عطای فعالیتهای اجتماعی و عدالت خواهانه را به لقایش ببخشد و خودش را به چهاردیواری خانه و آشپزخانه، محبوس کند. او حتی وقتی صاحب فرزند هم می شود اما باز هم از خدمات فرهنگی اش دوری نمی کند و همچنان خود را به راهی که آگاهانه انتخاب کرده است متعهد می داند.

این فعالیتهای فرهنگی و آگاهی بخشی، شامل چاپ کتابهای شعر و داستانهایش، ترجمه از انگلیسی و خیلی کارهای دیگر را که از همان نیمه دهه 1360 در حوزه زنان آغاز کرده بود تا لحظه دستگیری اش در 12 شهریور امسال، ادامه می دهد.

فرانک فرید در همان ایام نیمه دوم دهه 60 بود که همزمان با فعالیتهای مدنی و مسالمت آمیزش در جنبش زنان تبریز ، به نگارش و انتشار متن هایی به زبان تورکی، پرداخت. شخصیت قوی و طبع صبورانه اش دلیل خوبی شده بود که مشکلات عدیده در این راه ـ بویژه موانع خیلی زیادی که در شهرستانها برای پیشبرد فعالیت های فرهنگی وجود دارد ـ نتواند او را از ادامه کار، دلسرد و خسته نماید و از پا درآورد.

فعالیتهایش را به شدت ادامه داد تا این که دهه 70 و فضایی که از التهاب جنگ هشت ساله، فاصله گرفته بود ، آغاز شد. فرانک خانم نیز فعالیتهای فرهنگی ا