تضاد «تن‌ها» : از «ماجده علیا» تا «مایا نصری» / ارشاد علیجانی

تقدیم به «مینا خانی»، دختر رقصنده میهنم‌ که درد وطن را با چرخش‌های، تنش‌فریاد می‌زند – ا. ع.

مدرسه فمینیستی: به نظر می‌رسد دیگر با کوران اتفاقاتی که در ایران هر روزه وزیدن دارد، موضوع خانم ماجده علیاء خیلی زود به فراموشی سپرده شد؛ ماجرای حمله به سفارت انگلیس و انفجارهای پیاپی در مراکز نظامی و یا صنعتی و این آخری هم پهپاد آمریکایی که به دست نیروهای نظامی ایران افتاده است از این دست موضوعات هستند و موضوع خانم علیاء مانند بسیاری یا شاید همه موضوعاتی که در جو رسانه‌ای و اجتماعی ایران داغ می‌شوند و بعد از چندی، گویی «نه خانی آمده و نه خانی رفته است.» به فراموشی سپرده می‌شوند؛ به خاطرات گذشته ما بدل شد. البته شاید همین موضوع باعث شود تا با دور شدن از موضوع کمی منصفانه‌تر تمامی جوانب مسئله را بررسی کرد.

صورت مسئله روشن است خانمی در اعتراض به ممنوعیت مدل‌های عریان برای هنرمندان در مصر کمی پیش از آغاز انتخابات مجلس این کشور که در دوران بسیار حساس گذار برگزار می‌شود و البته اولین انتخابات آزاد در مصر است عکس‌هایی برهنه از خود در صفحات مجازی منتشر می‌کند. این کار او با واکنش‌های متفاوتی روبه رو شد. برخی از آقایان ایرانی را شور حسینی گرفت و عکس‌های عریان خود را در حمایت از خانم علیاء منتشر کردند عده‌ای او را قهرمان جدید مصر و مبارز آزادی خواندند٬ عده‌ای او را فرصت‌طلب می‌دانند٬ عده‌‌ای نیز میخواهند او را به علت این حرکتش مشمول حد اسلامی کنند و حتی صفحه‌ای در فیسبوک با تقاضای اعدام او ایجاد شده بود!

عده‌ای نیز او را در بهترین حالت یک فعال حقوق زنان بسیار بد‌سلیقه و وقت‌نشناس خواندند که در زمانی که نباید آب به آسیاب اسلام‌گرایان مصر ریخت، خانم علیاء دقیقاً کارتی را بازی کرد به نفع اسلام‌گرایان، ورق برگردد.

سؤال این است که اگر فرض شهرت‌طلبی را کنار بگذاریم٬ گزینه‌‌ای که باقی می‌ماند این است که این حرکت خانم علیاء آیا «حرکت مثبتی» و یا «قابل دفاع» بود بود یا خیر؟ آیا تأثیری بر روند رو به رشد دمکراسی و یا حقوق زنان در مصر خواهد داشت یا خیر؟

عباراتی مانند «حرکت مثبت» و یا «قابل دفاع» یا هر توصیف دیگری از این حرکت خانم علیاء، عباراتی کاملاً محتوایی و کیفی هستند و نمی‌توان آن‌ها را اندازه گرفت و فقط می‌توان با منطق گفتگو و علوم انسانی که منطقی استنتاجی و صد در صدی نیست به مباحثه در آن پرداخت.
اما می‌توان به سؤالاتی کلی در این‌باره پاسخ داد:

بنابر رویکرد، منافع٬ زاویه ورود به مسایل و پدیده‌ها اعم از نقطه نظر سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، حقوق بشری می‌توان این پدیده اعتراضی را مورد بحث و بررسی قرار داد و شاید مهمترین نکته‌ای که موافقان و مخالفان این حرکت خانم علیاء آن را در مباحثه و گاهی اوقات مجادله با هم در نظر نمی‌گیرند درست همین نکته ظریف است.

آیا ما به جهان خود تنها از زوایه دید «حقوق‌بشر» نگاه می‌کنیم؟ فارغ از تمامی مسایل دیگر؛ خب با این زوایه دید؛ آیا خانم علیاء «حق» داشت چنین کاری بکند؟ مسلماً هر انسانی تا جایی که موجودیت خود و دیگران را به خطر نیندازد مالکیت و حق انتخاب راجع به خود و مسلماً «تن» خود را دارد٬ بنابر این کسی این حق را ندارد با توسل به هر فکر و فرهنگ و مذهبی به خانم علیاء خرده بگیرد که او حق چنین کا