کودکان زندانیان: مرکز توجه کمیته حقوق کودک سازمان ملل

سپیده یوسف زاده - 14 دی 1391

مدرسه فمینیستی: امسال در سی ام سپتامبر 2011، برابر با هشتم مهرماه 1390، کودکان زندانیان برای اولین بار به طور خاص مورد توجه «کمیته حقوق کودک سازمان ملل» قرار گرفتند. کمیته حقوق کودک، کمیته ی تخصصی سازمان ملل است که اعضای آن کارشناسان مستقلی از کشورهای مختلف هستند و به طور دوره ای در کمیته فعالیت می کنند. هر دوره شامل چهار سال است و اعضای آن بیش از دو دوره متوالی نمی توانند در کمیته فعالیت کنند.[1] مسئولیت اصلی این کمیته، نظارت بر اجرای پیمان نامه حقوق کودک و پروتکل های الحاقی آن توسط کشورهاست. تمامی کشورهایی که به پیمان نامه حقوق کودک ملحق شده اند، موظف هستند تا گزارش های دوره ای از نحوه اجرای این پیمان نامه در کشور خود را برای ارائه به این کمیته تهیه کنند. علاوه بر گزارش هایی که به طور رسمی توسط کشورها به کمیته ارسال می شود، کمیته حقوق کودک گزارش هایی نیز از سازمان های غیردولتی دریافت می کند و هر دو گزارش رسمی و غیررسمی را در ارزیابی وضعیت کشورها مد نظر قرار می دهد. پس از هر گزارش دوره ای، کمیته حقوق کودک ملاحظات و نظرات خود را طی سندی رسمی به کشورها ارسال می کند.

ایران نیز یکی از کشورهایی است که به پیمان نامه حقوق کودک پیوسته و از این رو موظف به ارائه گزارش های دوره ای به کمیته حقوق کودک سازمان ملل است. دومین گزارش دوره ای کشور ایران[2] در سال 2005 توسط کمیته حقوق کودک سازمان ملل متحد مورد بررسی قرار گرفت و ملاحظات نهایی کمیته به طور رسمی منتشر شد.[3]

تمرکز خاص بر وضعیت کودکان زندانیان در نشست عمومی کمیته حقوق کودک امسال به واسطه فعالیت های متمرکز و گزارش های سازمان های غیردولتی بود که سال های متمادی در حمایت از حقوق کودکان زندانیان فعالیت کرده اند. کمپین ها و نامه های مکرری که فعالین حقوق کودک و سازمانهای غیردولتی به کمیته حقوق کودک ارسال کرده بودند زیربنای تصمیم گیری برای این نشست بود. در پنجاه و ششمین نشست کمیته حقوق کودک (17ژانویه – 7 فوریه سال 2011) تصمیم گرفته شد تا در نشست عمومی بعدی کمیته (سپتامبر 2011) یک روز کامل به ماده 9 پیمان نامه حقوق کودک اختصاص داده شود. بند چهارم این این ماده به وضعیت کودکان زندانیان می پردازد.[4] پیرو این تصمیم نشست تخصصی در خصوص کودکان زندانیان روز جمعه 30 سپتامبر 2011 (هشتم مهر) در ژنو برگزار شد. این نشست در دو جلسه جداگانه طراحی شده بود، که یکی به کودکانی خردسالی که در داخل زندان با والدین خود به سر می برند و دیگری به کودکانی که در بیرون از زندان و دور از والدین هستند پرداخت. یکی از مهمترین خلاء هایی که در این نشست به بحث گذاشته شد، دسترسی به اطلاعات در مورد این گروه از کودکان بود. در مبحث کودکان زندانیان عدم دسترسی به اطلاعات در مورد چگونگی وضعیت زندگی، مراقبت و مشکلات این کودکان جدی ترین مسئله ای است که می بایست مورد توجه قرار گیرد. این خلاء ممکن است به واسطه دو دلیل کلی باشد: از طرفی اطلاعاتی که در دسترس فعالین حقوق کودک و سازمانهای غیردولتی است معمولاً در اختیار مراکز دانشگاهی قرار نمی گیرد. یا کیفیت این اطلاعات جمع آوری شده مورد قبول مراکز دانشگاهی نیست و یا هماهنگی لازم برای همکاری و تبادل اطلاعات وجود ندارد. از طرف دیگر بررسی های علمی انجام شده (که بیشتر حول محور مشکلات روحی و روانی این کودکان است) ک